Adrian Kosowski to jeden z najbardziej niezwykłych polskich naukowców ostatnich dekad – matematyk, fizyk i informatyk w jednej osobie, który maturę zdał w wieku 13 lat, doktorat obronił jako 21-latek, a dziś pracuje w sercu Doliny Krzemowej nad architekturą sztucznej inteligencji, która może zmienić sposób, w jaki maszyny rozumują. Urodzony w 1986 roku, dr hab. Adrian Kosowski jest polskim informatykiem, matematykiem i fizykiem, pełniącym funkcję Chief of Product w firmie Pathway. To nie jest kolejna historia o zdolnym programiście – to historia o człowieku, który od dziecka funkcjonował w zupełnie innym rytmie niż rówieśnicy, a swoją wyjątkowość zamienił w realne odkrycia naukowe.
Dzieciństwo i edukacja: inny rytm od samego początku
Szkołę podstawową ukończył w cztery lata, a średnią w trzy. Naukę w podstawówce zaczynał jako 7-latek od czwartej klasy. Maturę zdał w wieku 13 lat w III Liceum Ogólnokształcącym im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku. Trudno sobie wyobrazić, co to oznaczało w praktyce – kilkunastoletni chłopak na korytarzach liceum, a potem na sali wykładowej politechniki. Był stypendystą Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci.
W 2005 roku ukończył studia informatyczne na Politechnice Gdańskiej. Jego praca magisterska, napisana pod kierunkiem prof. Marka Kubale, została uznana za najlepszą w Ogólnopolskim Konkursie Polskiego Towarzystwa Informatycznego. Równolegle ukończył studia w zakresie matematyki i fizyki na Uniwersytecie Gdańskim. Trzy kierunki, jeden człowiek – i to wszystko zanim skończył dwadzieścia lat.
Matura w wieku 13 lat. Studia ukończone przed dwudziestką. Doktorat w wieku 21 lat. Habilitacja na jednej z najlepszych uczelni we Francji.
Doktorat, habilitacja i kariera akademicka
Stopień doktora Adrian Kosowski otrzymał w 2007 roku na Politechnice Gdańskiej, na podstawie pracy pt. Metody chromatyczne dla problemu przydziału tras w sieciach. Był następnie adiunktem w Katedrze Algorytmów i Modelowania Systemów na Wydziale Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej. Doktorat obronił w wieku zaledwie 21 lat, a dwa lata później – jako 23-latek – został jednym z najmłodszych profesorów na świecie.
Habilitację uzyskał na Uniwersytecie Bordeaux. Większość kariery badawczej w sektorze publicznym spędził w Institut national de recherche en informatique et en automatique (Inria) w Paryżu, w laboratorium IRIF, oraz na École Polytechnique. To instytucje należące do absolutnej światowej czołówki w dziedzinie informatyki teoretycznej – obecność tam nie jest przypadkowa.
Jest autorem (stan na 2011 rok) ponad 70 recenzowanych publikacji. Naukowo zajmuje się m.in. algorytmiczną teorią grafów, teorią obliczeń rozproszonych, geometrią obliczeniową, informacją kwantową oraz uczeniem maszynowym, szczególnie na danych strumieniowych.
Nagrody i wyróżnienia
Dorobek Adriana Kosowskiego był zauważany przez środowisko naukowe od wczesnych etapów kariery. W 2010 roku był laureatem Nagrody Miasta Gdańska dla Młodych Naukowców im. Jana Uphagena. Nagroda ta przyznana została za wybitny dorobek naukowy z zakresu algorytmicznej teorii grafów.
W 2009 roku otrzymał Nagrodę im. Witolda Lipskiego. To prestiżowe wyróżnienie przyznawane młodym polskim informatykom za wybitne osiągnięcia naukowe. Dwie poważne nagrody branżowe przed trzydziestką – to mówi samo za siebie.
Pathway – startup, który trafił do Doliny Krzemowej
Jak powstał Pathway
Wspólnie z Zuzanną Stamirowską, również pochodzącą z Polski badaczką i przedsiębiorczynią, Kosowski założył startup Pathway, który już wyceniany jest na dziesiątki milionów dolarów. Firma specjalizuje się w budowie nowej generacji modeli sztucznej inteligencji inspirowanych ludzkim mózgiem. Ich rozwiązania łączą matematykę, biologię obliczeniową i głębokie uczenie maszynowe w sposób, który jeszcze kilka lat temu wydawał się niemożliwy.
Pathway powstał z potrzeby: firmy generują tony danych, ale nie potrafią ich naprawdę zrozumieć. Kosowski postanowił stworzyć narzędzie, które pozwala maszynie analizować informacje w czasie rzeczywistym, dynamicznie i logicznie, a nie tylko wypluwać gotowe odpowiedzi.
Finansowanie i inwestorzy
W 2022 roku startup pozyskał 4,5 miliona dolarów w rundzie pre-seed. Wśród strategicznych aniołów biznesu, którzy zainwestowali w firmę, znaleźli się Łukasz Kaiser, współtwórca TensorFlow i Transformers, obecnie związany z OpenAI, oraz Roger Crook, były globalny prezes DHL. Wsparcie zapewniły także polskie fundusze Market One Capital i Inovo Venture Partners.
Projekt Pathway zdobył uznanie w międzynarodowych mediach technologicznych i już dziś jest wykorzystywany w branży finansowej oraz logistyce. Dziś Adrian Kosowski kieruje zespołem badawczym w Palo Alto, w sercu Doliny Krzemowej.
Dragon Hatchling – przełom w historii AI
Jesień 2025 roku przyniosła odkrycie, które odbiło się szerokim echem w branży technologicznej na całym świecie. Zespół ze startupu Pathway, współtworzonego z Zuzanną Stamirowską, zaprezentował nową architekturę AI, która samoczynnie wytworzyła strukturę przypominającą ludzki mózg. To przełom, który – jak twierdzą eksperci – może całkowicie zmienić sposób, w jaki rozumiemy i rozwijamy sztuczną inteligencję.
Nowy model AI, nazwany „Dragon Hatchling” (BDH), rozwiązuje kluczowy problem współczesnej nauki – problem generalizacji w czasie, nad którym od lat pracują największe laboratoria świata. Model tworzy struktury przypominające sieci neuronowe i rozwiązuje kluczowy problem współczesnej sztucznej inteligencji – generalizację w czasie. To zdolność typowa dla ludzi: uczenie się z doświadczeń i przewidywanie przyszłości w nowych, nieznanych sytuacjach.
Samoistnie powstała struktura przypomina zachowanie kory nowej – zewnętrznej warstwy mózgu ssaków, odpowiedzialnej za wyższe funkcje poznawcze, takie jak percepcja, pamięć, uczenie się i podejmowanie decyzji. Pathway dostrzegł w tym mechanizm „emergencji” – czyli wyłaniania się złożonych właściwości, które nie były zaprogramowane, lecz powstały samoistnie.
O przełomie poinformowali Polacy: Adrian Kosowski, Przemysław Uznański, Jan Chorowski, Zuzanna Stamirowska, Michał Bartoszkiewicz, w naukowym artykule opublikowanym 30 września na platformie Arxiv Uniwersytetu Cornella.
Publikacja na platformie Arxiv Uniwersytetu Cornella – 30 września 2025 roku. Pięcioro polskich naukowców, jeden startup, jedno z potencjalnie najważniejszych odkryć w historii uczenia maszynowego.
Co to oznacza dla sztucznej inteligencji
Odkrycie zespołu ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa i przewidywalności sztucznej inteligencji. Dotychczasowe modele AI oparte na architekturze Transformer działają jak „czarne skrzynki” – nikt dokładnie nie wie, co dzieje się w środku podczas przetwarzania danych. Zespół Kosowskiego potrafi już wskazać „synapsy” odpowiedzialne za konkretne pojęcia. Dzięki temu ich system staje się bardziej zrozumiały, przewidywalny i bezpieczny.
Wraz z Zuzanną Stamirowską, prezeską zarządu startupu Pathway, Kosowski odkrył nowy model AI, znajdując pomost pomiędzy ludzkim mózgiem a technologią Transformer – architekturą uczenia głębokiego opracowaną przez Google. To istotny kontekst: Transformer to fundament, na którym stoją ChatGPT, Gemini i większość nowoczesnych modeli językowych. Pathway idzie krok dalej.
W wywiadach Kosowski podkreśla, że największym wyzwaniem AI nie jest moc obliczeniowa, tylko zrozumienie kontekstu – a Pathway właśnie to robi.
Sylwetka: co wyróżnia Adriana Kosowskiego
Połączenie trzech dziedzin – matematyki, fizyki i informatyki – to nie przypadek. Adrian Kosowski, będąc jednocześnie matematykiem, fizykiem i informatykiem, odnalazł pomost pomiędzy ludzkim mózgiem a technologią Transformer. Taki profil intelektualny pozwala patrzeć na problemy z perspektyw, które dla wąskich specjalistów pozostają niedostępne.
Jego błyskotliwa kariera naukowa i niezwykłe zdolności analityczne szybko przyciągnęły uwagę czołowych ośrodków badawczych w Europie i Stanach Zjednoczonych. Droga z Gdańska przez Bordeaux, Paryż, aż do Palo Alto to nie jest typowa ścieżka polskiego naukowca – to trajektoria kogoś, kto od początku operował na poziomie globalnym.
Warto też zwrócić uwagę na to, że ten przełom nie powstał w laboratoriach BigTechu za miliardy dolarów, lecz dzięki intelektualnemu geniuszowi. Pathway to wciąż stosunkowo mały startup, a nie korporacja z zasobami Google czy Microsoftu. To szczegół, który w kontekście branży AI robi duże wrażenie.
Gdańsk i polska nauka w tle
Adrian Kosowski nigdy nie ukrywał swoich korzeni. Jest gdańszczaninem, absolwentem Politechniki Gdańskiej i Uniwersytetu Gdańskiego. Oba te miejsca ukształtowały jego warsztat – i choć dziś pracuje w Dolinie Krzemowej, gdański ślad w jego biografii jest wyraźny.
Nagroda Miasta Gdańska, doktorat na Politechnice Gdańskiej, pierwsze publikacje – to wszystko wydarzyło się nad Motławą, zanim świat zaczął mówić o polskim naukowcu rewolucjonizującym AI. Publikacja naukowa ukazała się na platformie Arxiv Uniwersytetu Cornella – prestiżowego miejsca, gdzie trafiają prace o globalnym znaczeniu. Droga z Gdańska do Cornella zajęła mu niecałe czterdzieści lat życia.
Adrian Kosowski to przykład, że polska nauka potrafi generować odkrycia na najwyższym poziomie – bez wielomiliardowych budżetów, za to z wyjątkowym kapitałem intelektualnym.